İçeriğe geç

3D baskı maliyet hesaplama: bir parçanın gerçek maliyeti

Bir parçanın maliyeti, makaradan kesilen gramdan çok daha fazlası. Gizli kalemleri tek tek ayırıp örnek bir hesapla birleştiriyoruz.

AMENT Araştırma EkibiYayın 9 dk okuma

Parça başı maliyet

Kısa cevap

Bir 3D baskı parçasının gerçek maliyeti yedi kalemin toplamıdır: filament (gram × kg fiyatı), makine saati (amortisman ve bakım), elektrik (güç × süre × tarife), işçilik, fire oranı, paketleme ve satıştaysan pazar yeri komisyonu. Çoğu üretici yalnızca filamenti hesaplar; oysa işçilik ve fire çoğu zaman filament kadar, bazen ondan fazla tutar. Fire oranını en sonda böl, komisyonu ise satış fiyatının yüzdesi olarak geriye doğru hesapla.

Akılda kalsın

  • Filament çoğu zaman en büyük kalem değil; işçilik ve fire birlikte onu geçebilir.
  • Makine maliyetini saat başına çevir: alış fiyatı bölü ömür saati, artı bakım ve aşınma parçaları.
  • Elektrik genellikle küçük bir kalemdir, ama uzun baskılarda gece tarifesi fark yaratabilir.
  • Fire oranını üretim maliyetini (1 − fire oranı) ile bölerek ekle; yüzde ekleyerek değil.
  • Komisyon satış fiyatının yüzdesidir; başa baş fiyatı maliyet bölü (1 − komisyon oranı) ile bul.

3D baskı maliyeti neden yalnızca filament değildir?

Bir parçanın fiyatını sorduklarında çoğumuz dilimleyicinin verdiği grama bakar, makaranın fiyatıyla çarparız. Bu hesap yanlış değil, eksik. Yazıcı her saat biraz eskir, nozül aşınır, birisi tablayı temizler, bazı baskılar çöpe gider, ürün bir kutuya girer ve pazar yeri satıştan payını alır.

Tek tek bakınca her biri küçük görünür. Bir araya geldiklerinde ise filament maliyetinin iki, üç katına çıkabilirler. Fiyatını yalnızca grama göre veren biri, sattıkça para kaybettiğini çoğu zaman aylar sonra fark eder.

Bu yazıda maliyeti yedi kaleme ayırıyoruz ve her birini hesaplamanın basit bir yolunu veriyoruz. Sonunda hepsini tek bir örnekte birleştiriyoruz. Örnekteki rakamların hepsi açıklayıcıdır: gerçek fiyat ya da ölçüm değil, hesabın nasıl kurulduğunu göstermek için seçilmiş yuvarlak değerler. Kendi rakamlarını yerine koy.

Örnek parça · açıklayıcı değerlerBaşa baş fiyat: 81,79 TLFilament, fiyatın üçte birinden az.33%18%15%20%Toplam maliyet 65,43KomisyonFilament27,00 TLİşçilik15,00 TLMakine12,00 TLPaketleme6,00 TLFire4,75 TLElektrik0,68 TLKomisyon16,36 TL
Örnek bir parçanın maliyet kırılımı. Değerler açıklayıcıdır, ölçüm değildir.

Filament maliyeti nasıl hesaplanır?

Temel formül basit: parça gramı × kg fiyatı ÷ 1000. 1.000 TL'lik bir makaradan 50 gramlık bir parça basıyorsan, filament maliyeti 50 TL'dir. Gramı dilimleyiciden al; çoğu dilimleyici baskı sonunda tahmini filament kullanımını gram olarak gösterir.

Asıl dikkat etmen gereken, dilimleyicinin gösterdiği gramın parçanın kendisinden fazlasını içermesi gerekiyor olması. Destekler, brim, etek çizgisi ve çok renkli baskıda renk değişiminde atılan filament (purge) ve prime tower da makaradan çıkar. Çok renkli baskıda atılan filament, parçanın kendisinden ağır gelebilir.

Makaranın sonunu da hesaba kat

Makaranın son birkaç metresi çoğu zaman bir baskıya yetmez ve kenara ayrılır. Nemli filament yüzünden bozulan baskılar da filament maliyetine eklenir. Bu yüzden kg fiyatını hesaplarken küçük bir pay bırakmak gerçekçidir. Filamenti kuru tutmak bu payı küçültür; nasıl yapılacağını saklama ve kurutma rehberinde anlattık.

Yazıcının saatlik maliyeti: amortisman, bakım ve aşınma

Yazıcı bir kerelik bir harcama gibi görünür ama aslında her baskıda bir parçasını tüketirsin. Bunu görünür kılmanın yolu, yazıcıyı saat başına bir maliyete çevirmektir. Böylece 2 saatlik bir parça ile 12 saatlik bir parça farklı makine payı taşır.

  1. 1

    Amortismanı bul

    Yazıcının alış fiyatını, kullanmayı beklediğin toplam baskı saatine böl. Ömrü kendin tahmin edeceksin; temkinli ol. Hızla değişen bir pazarda bir yazıcıyı fiziksel ömründen önce yenilemek isteyebilirsin.

  2. 2

    Bakım ve aşınma parçalarını ekle

    Nozül, baskı tablası, PTFE tüp, kayışlar, fanlar ve yağlama gibi harcamaları bir yıl için topla ve o yılki baskı saatine böl. Aşındırıcı filamentler (karbon ya da cam katkılı) nozülü daha hızlı tüketir; o ürünlerde bu payı büyüt.

  3. 3

    Saatlik makine maliyetini parçaya dağıt

    Saatlik maliyeti tablanın baskı süresiyle çarp, tabladaki adet sayısına böl. Aynı tablaya dört parça sığıyorsa makine payı dörde bölünür.

Burada sık yapılan hata, boş geçen saatleri yok saymaktır. Yazıcın gece boyunca bitmiş bir tablayla bekliyorsa, o saatler de amortismandan pay alır ama hiçbir parçaya yazılmaz. Gerçek kullanım oranını bilmek, saatlik maliyeti doğru hesaplamanın önkoşuludur.

3D yazıcının elektrik maliyeti nasıl hesaplanır?

Formül: ortalama güç (kW) × baskı süresi (saat) × tarife (TL/kWh). Yazıcının etiketindeki güç, ısıtıcıların en yüksek anda çektiği değerdir; baskı boyunca ortalama tüketim bunun epey altında kalır. Tabla ısınırken çekiş yüksektir, sonra termostat devreye girip çıkarak sıcaklığı korur.

En doğru yol, prize takılan basit bir enerji ölçerle tek bir baskının toplam kWh değerini ölçmektir. Kapalı kasalı bir yazıcı, ABS gibi yüksek tabla sıcaklığı isteyen malzemelerle ve soğuk bir atölyede daha fazla çeker; ölçümü kendi koşullarında yap.

Açıklayıcı bir örnek

Ortalama 150 W (0,15 kW) çeken bir yazıcı, 6 saatlik bir tablada 0,9 kWh harcar. Tarifeyi örnek olarak 3 TL/kWh alırsak tabla 2,70 TL, tabladaki dört parçanın her biri yaklaşık 0,68 TL eder. Bu değerler gerçek bir ölçüm ya da güncel tarife değil; kendi ölçümünü ve faturandaki birim fiyatı kullan.

Görüldüğü gibi elektrik çoğu PLA ve PETG parçasında küçük bir kalemdir. Yine de çok sayıda yazıcı ve uzun baskılarla toplam fatura büyür. Türkiye'de çok zamanlı tarifede gün üç dilime ayrılır: gündüz 06:00–17:00, puant 17:00–22:00, gece 22:00–06:00. Tarifeni çok zamanlıya çevirmenin sana uygun olup olmadığını, faturandaki birim fiyatlarla ve elektrik dağıtım şirketinle kontrol et.

Çok zamanlı tarife · şematikUzun baskıyı geceye kaydırGündüzPuantGece06:0010:0014:0017:0022:0002:0006:00Önce6 sa baskıSonra6 sa baskı
Çok zamanlı tarifede günün üç dilimi ve gece dilimine kaydırılmış uzun bir baskı. Şematik çizim.

AMENT Hive planlamasında isteğe bağlı bir gece tarifesi seçeneği var: açarsan uzun baskılar ucuz elektrik saatlerine kaydırılır ve tasarruf gösterilir. Bu ancak gece biten baskıları sabah alacak bir düzenin varsa anlamlıdır.

İşçilik: hazırlık, tabladan alma ve son işlem

Kendi emeğini hesaba katmayan bir maliyet hesabı, aslında kendine maaş ödemediğini söyler. Bir çalışan tutmaya karar verdiğin gün o maliyet birden görünür olur ve fiyatların artık tutmaz. Bu yüzden işçiliği en baştan, saatlik bir ücretle hesaba kat.

  • Tabla başına işler: dosyayı hazırlamak, filamenti kontrol etmek, baskıyı başlatmak, bitince tablayı almak ve temizlemek.
  • Parça başına işler: destek temizliği, çapak alma, zımpara, montaj, kalite kontrolü.
  • Sipariş başına işler: paketleme, etiket, kargoya teslim.

Tabla başına işleri tabladaki adede böl, parça başına işleri doğrudan ekle. Desteksiz basılan, tabladan kolay çıkan ve son işlem gerektirmeyen bir tasarım, işçilikte filamentten çok daha fazla kazandırabilir. Dakikalarını bir hafta boyunca kronometreyle ölç; tahminler genellikle iyimserdir.

Saatlik ücreti belirlerken iki soru sor: bu işi yapacak birine ne öderdim ve bu saatte başka ne yapabilirdim? İkisinden yüksek olanı kullanmak seni temkinli tarafta tutar. Ücrete sigorta ve izin gibi işveren maliyetlerini de eklemeyi unutma; brüt maaş tek başına gerçek saat maliyetini göstermez.

Fire oranı maliyete nasıl eklenir?

Her başarısız baskı, filamenti, makine saatini, elektriği ve emeği boşa harcar ama satılabilir bir parça üretmez. Bu maliyeti başarılı parçalar taşır. Doğru formül: üretim maliyeti ÷ (1 − fire oranı).

Yüzde %10 fire, maliyete %10 eklemek demek değildir. 100 baskıdan 90'ı başarılıysa, 100 baskının maliyetini 90 parçaya bölersin: çarpan 1/0,9, yani yaklaşık 1,11. Fire büyüdükçe çarpan daha hızlı büyür; %30 firede 1,43'e çıkar.

Maliyet çarpanı = 1 ÷ (1 − fire oranı)Fire, maliyeti doğrusal artırmaz×1,0×1,2×1,4×1,6%0%10%20%30%40Fire oranıSezgi: yüzde ekle×1,11×1,25×1,43
Fire oranı arttıkça parça maliyeti doğrusal değil, giderek daha hızlı artar. Eğri formülden çizildi.

Fire oranını tahminle değil kayıtla bul: her başarısız baskıyı, nedeniyle birlikte yaz. Oran ürüne ve yazıcıya göre çok değişir; uzun ve ince bir parça, kısa ve geniş tabanlı bir parçadan daha sık başarısız olabilir. Sık görülen nedenleri azaltmak için sorun giderme rehberine bak.

Hive her ürünün her yazıcıda gerçekte ne kadar sürdüğünü ve ne sıklıkla başarısız olduğunu öğrenir; kalite raporu hata oranını yazıcıya, ürüne, filamente ve saate göre ayırır. Bu, hesabındaki iki tahmini (süre ve fire) gerçek veriyle değiştirmenin bir yolu. Parça başı maliyet ve kâr analizi ise henüz Hive'ın yol haritasında; bugün hesabı kendin kurman gerekiyor.

Paketleme, komisyon ve uçtan uca örnek hesap

Paketleme, kutu, dolgu malzemesi, bant ve etiketten oluşur; sipariş başına hesaplanır. Kargo ücretini sen ödüyorsan onu da ekle. Pazar yeri komisyonu ise maliyet değil, satış fiyatının yüzdesidir. Bu yüzden maliyete eklenmez, fiyattan geriye doğru hesaplanır: başa baş fiyat = toplam maliyet ÷ (1 − komisyon oranı).

Aşağıdaki örnekte bir tablaya dört parça sığıyor ve tabla 6 saat sürüyor, yani parça başına 1,5 saat. Bütün değerler açıklayıcıdır. Komisyon oranı kategoriye ve platforma göre değişir; kendi kategorinin güncel oranını satıcı panelinden kontrol et.

Parça başı örnek maliyet hesabı (açıklayıcı değerler, TL)
KalemHesapParça başı
Filament45 g × 600 TL/kg27,00
Makine8 TL/saat × 1,5 saat12,00
Elektrik0,15 kW × 1,5 saat × 3 TL/kWh0,68
İşçilik5 dakika × 180 TL/saat15,00
Üretim ara toplamı54,68
Fire payı54,68 ÷ (1 − 0,08) − 54,684,75
Paketlemekutu, dolgu, etiket6,00
Toplam maliyet65,43
Komisyon (%20)başa baş fiyatın %20'si16,36
Başa baş satış fiyatı65,43 ÷ (1 − 0,20)81,79

Bu örnekte filament başa baş fiyatın üçte birinden azını oluşturuyor. İşçilik ve fire birlikte filamente yaklaşıyor, komisyon ise elektrikten yirmi kat fazla. Başa baş fiyat kâr içermez; kâr payını, iadeleri ve reklam harcamasını bunun üzerine koyarsın. Satış tarafını 3D baskı ürünlerini online satma rehberinde ele aldık.

Maliyet hesabını güncel tutmak

Bir kez yapılıp unutulan maliyet hesabı birkaç ay içinde eskir. Filament fiyatı değişir, tarife değişir, yeni bir yazıcı eklenir, bir ürünün fire oranı yeni bir ayarla düşer. Hesabı bir tabloda tut ve her kalemin kaynağını yanına yaz: fatura, ölçüm ya da tahmin.

  • Süreleri dilimleyicinin tahmininden değil, gerçek baskı kayıtlarından al.
  • Gramı baskı başına kaydet; çok renkli ürünlerde atılan filamenti ayrıca izle.
  • Fireyi ürün ve yazıcı bazında say; ortalama bir oran sorunlu ürünü gizler.
  • Tahmin olan kalemleri işaretle ve ilk fırsatta ölçümle değiştir.

Birkaç yazıcıyla bu kayıtları elle tutmak mümkün. Yazıcı sayısı arttıkça bu işi bir yazılıma bırakmak daha mantıklı olur; seçenekleri baskı çiftliği yönetim yazılımı rehberinde karşılaştırdık. Hive'ı 14 gün ücretsiz deneyebilirsin; paketler ve fiyatlar burada.

Sık sorulan sorular

3D baskıda filament maliyeti nasıl hesaplanır?

Parçanın gram ağırlığını kg fiyatıyla çarpıp 1000'e böl. Gramı dilimleyiciden al ve destek, brim ve çok renkli baskıda atılan filamenti de dahil et. Kg fiyatına kargo ve vergileri eklemeyi unutma.

3D yazıcı ne kadar elektrik harcar?

Yazıcının modeline, tabla sıcaklığına, malzemeye ve ortam sıcaklığına göre değişir; ortalama tüketim etiketteki en yüksek güçten genellikle epey düşüktür. En doğru yol, prize takılan bir enerji ölçerle bir baskının toplam kWh değerini ölçüp faturandaki birim fiyatla çarpmaktır.

Fire oranı parça maliyetine nasıl eklenir?

Üretim maliyetini (1 − fire oranı) ile böl. Yüzde 10 firede çarpan yaklaşık 1,11, yüzde 30 firede yaklaşık 1,43'tür. Fire oranını tahmin etmek yerine ürün ve yazıcı bazında kayıt tutarak bul.

Pazar yeri komisyonu maliyete nasıl dahil edilir?

Komisyon satış fiyatının yüzdesi olduğu için maliyete eklenmez, fiyattan geriye doğru hesaplanır. Başa baş fiyat, toplam maliyetin (1 − komisyon oranı) ile bölünmesiyle bulunur. Kategorinin güncel komisyon oranını satıcı panelinden kontrol et.

3D yazıcının amortismanı nasıl hesaplanır?

Yazıcının alış fiyatını, kullanmayı beklediğin toplam baskı saatine bölerek saatlik amortismanı bulursun. Buna yıllık bakım ve aşınma parçalarının saat başına payını ekle. Sonra saatlik maliyeti baskı süresiyle çarpıp tabladaki adede böl.

Kaynaklar

  1. 1Türkiye Gazetesi: Tek zamanlı tarife ile faturanızı düşürebilirsiniz (çok zamanlı tarife saat dilimleri)

AMENT filamentlerinden haberdar ol

Filamentlerimiz lansman öncesinde. Ölçülmüş teknik veriler yayımlandığında ilk sen öğren.